فهرست ناوبری برگه ها

آموزش زبان انگلیسی، فرانسه، آلمانی، اسپانیایی و ...

نقد رمان سفرهای گالیور

نقد رمان سفرهای گالیور

چندی پیش سفرهای گالیور در حوزه هنری نقد شد . گزارش این جلسه را بخوانید که آقای ابوالفضل بصیری برای ما نوشته اند.

سفرهای گالیور

داستان «سفرنامه‌ی گالیور» نوشته «جاناتان سویفت» یکی از برزگترین آثار داستانی ادبیات کلاسیک انگستان در قرن هفدهم میلادی است. اثری که از زمان آفرینش در زمره‌ی بزرگترین آثار ادبیات جهان محسوب شده، به زبانهای مختلف ترجمه شده و میلیون‌ها نسخه از آن در سراسر جهان بفروش رسیده است.

این رمان اثری است بشدت انتقادی ضد اوضاع سیاسی اجتماعی آن روزگار انگلستان. تا جایی که سویفت برای در امان ماندن از تبعات ناشی از انتشار این اثر اول بار آن را در سال ۱۷۲۶ م. با نام کاراکتر اصلی داستان یعنی «ناخدا لموئل گالیور» منتشر کرد. این اثر چنان بزودی به شهرت رسید که تنها چند ماه پس از انتشار اولیه‌ی آن به سایر زبان‌های رایج آنروز اروپا هم ترجمه و منتشر شد و شهرت نویسنده‌ی آن که دیگر عیان شده بود را دو چندان کرد.

سفرنامه‌ی گالیور که در کنار داستان «رابینسون کروزو» نوشته‌ی «دانیل دفو» و «سیر و سلوک زائر» اثر «جان بانیان» برجسته‌ترین آثار ادبیات داستانی انگلستان قرن هفدهم را تشکیل می‌دهند، داستان سفرهای ناخدا- سیاحی انگلیسی است که از ۱۶۹۹م. آغاز و تا ۱۷۱۵م. بطول می‌انجامد و روایتگر اتفاقات و سرزمین‌هایی است که در این مدت با آنها مواجه یا موفق به دیدار آنها شده است. او در این سفرها به سرزمین‌های ناآشنایی سفر می‌کند و خواسته یا ناخواسته مدتی در هر کدام اقامت می‌کند. سرزمین‌های؛‌ «لی‌لی‌پوت» شهر مردمانی با قامتی کوچکتر از انگشت دست، «براب‌دینگ‌نگ» شهر مردمان غول پیکر که اندازه‌شان چند ده برابر یک انسان است، جزایر «لاپوتا» با مردمانی با خصایص و احوالی غیر عادی و بالاخره سرزمین «هوبهنم» وادی اسب‌هایی خردمند.

در لی‌لی‌‌پوت او ابتدا زندانی پادشاه آن سرزمین و بعدها بدلیل از بین بردن ناوگان دریایی سرزمین «بلفاسکو» که سالهاست به دلیلی ابلهانه با لی‌لی‌پوت در جنگ است بالاترین لقب آن پادشاهی را کسب می‌کند. اما چون در برابر درخواست‌های سلطه‌جویانه پادشاه لی‌لی‌پوت که به گفته‌ی کاراکتر اصلی داستان از خصایص همه‌ی حکمرانان است، سر فرود نمی‌آورد مغضوب شده و مجبور به ترک آن سرزمین می‌شود. در براب‌دینگ‌نگ او اسیر دست انسان‌های غول‌پیکر می‌شود. آنها ابتدا از به نمایش گذاشتن او در ولایات مختلف بعنوان موجودی عجیب کسب درآمد می‌کنند و در نهایت او را به پادشاه آن سرزمین می‌فروشند. او در اختیار ملکه روزگار خوشی را سپری می‌کند اما روزی صندوقی که در آن زندگی می‌کرد توسط عقابی دزدیده و در دریا رها می‌شود و به ناچار گذارش به سرزمین «لاپوتا» می‌افتد. در آنجا با مردمی عجیب که دایم درگیر توهمات و تخیلات ذهنی و غیر واقعی‌اند برخورد می‌کند، سرزمینی که در تسخیر اندیشمندان و متفکران است. تمام امور در آن سرزمین انتزاعی است و سرزمین و ولایات تابعه‌ی آن سامان چندانی ندارند. گالیور در سرزمینی دیگر که ساکنانش همه جادوگرند به دیدار ارواح پادشاهان، و فیلسوفان گذشته نایل می‌شود و در آنجاست که با حقایق تاریخی آشنا و کذب بودن بسیاری از روایات تاریخی بر او آشکار می‌شود. پس از آن در سرزمین هویهنم‌ها با حیواناتی پست مواجه می‌شود که از تمام وجوه شبیه انسانها هستند. نیز با حاکمان آن سرزمین که اسبها هستند آشنا می‌شود. در هوینهم و در جامعه‌ی اسبهای خردمند مدینه‌ی فاضله‌ای را می‌یابد که مرگ را بر ترک آن سرزمین برتر می‌داند.

گالیور در هر کدام از این سرزمین‌ها و در مباحثات و مراوداتش با پادشاهان و سایر بزرگان گوشه‌هایی از وضعیت، نوع حاکمیت، شیوه‌ی زندگی مردمان، امکانات، ابزار و ادوات، قوانین، جنگها و… مملکت خویش را برای ارضای کنجکاوی آنان بیان می‌کند که غیر مستقیم تصویرگر آن دوران انگلستان است. در نهایت با جمع‌بندی نهایی در انتهای داستان و نشان دادن مدینه‌ی فاضله و مقایسه‌ی آنها با هم ضربه‌ی نهایی نقد و نکوهش خود را بر پیکره اجتماع و حاکمیت آنروزگار کشورش و حتی جامعه‌ی بشری وارد و ابراز می‌نماید.

از دیدگاه محتوایی سویفت با در کنار هم قرار دادن عناصر متفاوت حکومتی، اجتماعی، انسانی در هر چهار قسمت داستانش با زبانی غیر مستقیم به مقایسه‌ای همه جانبه دست زده. زمانی که انگلستان در دورانی طلایی از نظر فتوحات و قدرت حکومتی ونیز علم و فلسفه بسر می‌برد، سویفت هوشمندانه از بالاترین شخصیت و مقام تا پایین‌ترین عضو اجتماعش را به چالش کشانده و در بوته‌ی نقد قرار می‌دهد. او با قرار دادن کاراکترش در موقعیت‌هایی متفاوت و گاه متناقض تمام ارزش‌های آنروز را مورد قضاوت قرار داده و نکته‌ی نهایی نسبی بودن تمام اصول، ضوابط و معیارهای جوامع انسانی را طرح می‌کند. سویفت با در کنار هم قرار دادن عناصر مختلف خواننده را در مقام مقایسه قرار داده این مورد را بر او نمایان می‌سازد که هیچ چیزی در دنیای واقع به خودی خود مطلق و در نهایت کمال نیست و از در کنار هم قرار گرفتن عناصر مختلف است که برتری یا ضعف آنها نمایان می‌شود. او با بیان و معرفی اصول، اشخاص عالی رتبه‌ی کشور، اشراف، بزرگان، دانشمندان، قضات و حتی مردم عادی و بیان دیدگاه‌ها و عملکردهای آنان و ارایه‌ی تصویری دقیق از تمامی گوشه‌های سرزمینش خواننده را با حقایقی آشنا می‌کند که نه تنها برای مردم دوران و سرزمین خود که برای تمام جوامع و در طول زمانها شایسته‌ی تامل و تعمق بوده و هست. همین نکته نیز علاوه بر سایر عوامل موفقیت این اثر دلیل محکم دیگری است بر اقبال عمومی از آن در بسیاری از جوامع حتی بعد از گذشت قرن‌ها. نویسنده با نبوغ خود در چهار بخش داستانش چهار موقعیت مختلف را ایجاد کرده که در هر کدام بخش یا بخش‌هایی از ناهنجاری‌های آزاردهنده‌ی اجتماعش را به تصویر می‌کشد. در مجموع پیام این رمان را می‌توان اینگونه مطرح کرد که بنظر نویسنده‌ی این اثر هیچکدام از حکام، وزرا، اشراف، جنگاوران، دانشمندان و افراد جامعه قدر مطلق نبوده و همگی سرشارند از ایرادهایی غیر قابل اغماض، زننده و بدور از شان انسانی.

از دیدگاه ساختاری طرحی که سویفت برای رمان خود انتخاب کرده، که ناشی از نبوغ سرشار او در این امر است ستودنی است. او با انتخاب قالب سفرنامه و ایجاد چهار موقعیت مختلف که هرکدام به نوع خود بغایت تخیلی، فانتزی و جذاب هستند امکان این را فراهم آورده که براحتی اندیشه‌هایش را بر قلم رانده و به دور از مسایل بازدارنده مثل سانسور، اثرش را انتشار دهد.

در نگاهی کلی او در بخش سفر به لی‌لی‌پوت اواضاع و احوال سیاسی، سیاسیون و احزاب سیاسی را، در بخش سفر به برابدینگ‌نگ احوال پادشاهان و طبقه‌ی اشراف را، در سفر به لاپوتا جو علمی، فلسفی، تاریخی و مذهبی دوران را و در نهایت در بخش سفر به سرزمین هویهنم‌ها اخلاقیات را دستمایه قرار داده و در نهایت استادی و به نگارش اندیشه‌های خود پرداخته. همچنین این گونه‌گونی فضاهای خلق شده یکی از عواملی است که خستگی خوانش اثر را به پایین‌ترین میزان خود می‌رساند. نکته‌ی‌ قابل تامل دیگری که می‌توان درمورد این اثر گفت جزیی نگری و ریزپردازی است که نویسنده همواره آنرا مد نظر داشته. تصویرسازی‌ها چنان جذابند که به راحتی در ذهن خواننده نقش می‌بندند. داستان بنا به مقتضیات عصر خود در بسیاری موارد بر محور اتفاقات و رویدادهایی که برای کارکتر اصلی آن رخ می‌دهد استوار است و چون بسیاری از آثار هم عصر خود ساختاری قصه‌گونه دارد اما در کنار بخصوص در فصول پایانی به حد مطلوبی به ساختار کلاسیک نزدیک شده و به ارایه‌ی مسایل و نقطه نظرها، همچنین طرح سوالاتی در ذهن خوانند می‌پردازد.

او قصدش از نوشتن این کتاب را آزار جهانیان بیان کرده نه فراهم آوردن مایه‌ی تفریح آنان. رویهمرفته سویفت با خلق چنین اثری نام خود را در بین آفرینندگان شاهکارهای ادبیات انگلستان و جهان ثبت و ماندگار کرده است. کتاب سفرنامه‌ی گالیور با ترجمه‌ی خوب «منوچهر امیری» توسط «شرکت انتشارات علمی و فرهنگی» در بازار کتاب ایران موجود است.

دیدگاه شما چیست ؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>